İhramlı Olan Kimseye Mübah Olan Şeyler
İhrama giren bir kimse için bazı şeyler yasak, bazıları ise serbesttir. Umre yolcularının en çok merak ettiği konulardan biri de ihramlıya mübah olan şeyler, yani ihramlıyken yapılmasında sakınca bulunmayan uygulamalardır. İhram yasaklarını bilmek kadar, yasak sanılıp aslında caiz olan hususları bilmek de gereksiz endişeyi önler ve ibadetin huzur içinde tamamlanmasını sağlar. Bu yazıda, sahih rivayetlere dayanarak ihramlının rahatlıkla yapabileceği şeyleri madde madde ele alıyoruz.
Zararlı Hayvanların Öldürülmesi
İhramlı olsun olmasın, Harem bölgesinde de dışında da rahatsızlık verici haşeratın öldürülmesi caizdir. Hz. Âişe ra'dan rivayet edildiğine göre: "Beş tane zararlı hayvan vardır ki hepsi de rahatsız edicidir; bunlar Harem'de de dışında da öldürülür: Akrep, çaylak, karga, fare ve saldırgan köpek" (Buhârî, Müslim). Müslim'in bir rivayetinde bunlara yılan da eklenmiştir.
İlim ehli, kişiye saldıran yırtıcı hayvanı öldüren ihramlıya bir şey gerekmediğinde ittifak etmiştir. Buna göre canlarına ya da mallarına zarar veren aslan, pars, kurt gibi hayvanlarla; kartal, doğan, şahin gibi yırtıcı kuşların ve eşek arısı, sivrisinek, pire gibi rahatsızlık veren haşeratın öldürülmesi mübahtır. Ancak bu hüküm, hayvanın kişiye saldırması hâlinde geçerlidir; saldırmayacak olursa ihramlı da onlara ilişmez.
Giyim ve Ayakkabı ile İlgili Kolaylıklar
İhram elbisesi bulunamadığında bazı kolaylıklar tanınmıştır:
- İhramlı bir kimse izar (belden aşağıyı örten peştemal) bulamazsa pantolon türü şeyleri giyebilir.
- Nalın/terlik bulamazsa ayakkabı giyebilir (Buhârî, Müslim'deki İbn Abbâs rivayeti).
- Nalın ve peştemal bulunamadığında ayakkabının ökçesini kesmek veya pantolonu bozmak gerekmez.
- Arka kısmı veya topukları açık ayakkabılar nalın türünden sayıldığı için giyilmesinde sakınca yoktur.
İhramlıyken nelerin yasak olduğunu ayrıntılı görmek için ihram yasakları sayfamızı ve konuyu hadislerle işleyen ihramda yasak olan şeyler yazımızı incelemenizi öneririz.
Temizlik, Gusül ve Bakım
İhramlının temizlikle ilgili birçok uygulaması serbesttir:
- Serinlemek maksadıyla gusletmesinde bir mahzur yoktur; başını yıkar, ihtiyaç hâlinde yumuşakça kaşır (Buhârî).
- İhram elbiselerini kir ve benzeri şeylerden yıkayabilir, hatta başka ihram elbiseleriyle değiştirebilir.
- Güneş gözlüğü ya da numaralı gözlük kullanabilir.
- Kol saati takabilir.
- İhtiyaç duyduğunda hacamat yaptırabilir; çünkü Peygamber sav ihramlıyken hacamat yaptırmıştır (Buhârî).
- Diş fırçalamak, misvak kullanmak ve kokusuz sabunla ellerini yıkamak da serbesttir.
- Yara veya rahatsızlık için kokusuz merhem ya da ilaç sürmesinde bir sakınca yoktur.
Görüldüğü üzere ihram, kişinin sağlığını ve temizliğini ihmal etmesini gerektirmez; aksine dinimiz her durumda kolaylık ve orta yolu esas alır.
Gölgelenmek ve Peştemali Bağlamak
İhramlının başına bitişik olmamak şartıyla gölgelenmesi caizdir. Şemsiye, gölgelik, arabanın tavanı, çadır veya ağaç gölgesi altında durmakta sakınca yoktur; zira Peygamber sav Akabe cemresini taşladığı vakit üzerine elbiseyle gölge yapıldığı sahih rivayetle sabittir (Müslim). Ayrıca peştemale düğüm atıp ip ile bağlamakta da bir sakınca yoktur, çünkü bunu yasaklayan bir delil bulunmamaktadır.
Kadınların İhram Kıyafeti
Kadın, Allah'ın mübah kıldığı türden dikişli ya da dikişsiz dilediği elbiseyi ihram elbisesi olarak giyebilir. Ancak peçe, yüz örtüsü ve eldiven giyemez. Yabancı erkeklerle karşılaştığında başörtüsünü başının üzerinden yüzüne sarkıtabilir; bunda bir sakınca yoktur. Ayrıca kadının ayakkabı, çorap ve pantolon giymesinde de mahzur bulunmaz.
Yasak İle Mübah Arasındaki İnce Çizgi
İhram, kişinin bazı mübah davranışlardan geçici olarak uzak durduğu bir ibadet hâlidir. Ancak bu, hayatın olağan ihtiyaçlarının tümden yasaklandığı anlamına gelmez. Dinimiz, kolaylık esasını gözeterek zorluk çıkaran durumlara ruhsatlar tanımıştır. Bir haşerenin saldırısından korunmak, sıcaktan bunalınca gölgelenmek, temizlenmek için yıkanmak ya da görme ihtiyacı için gözlük takmak bunların başında gelir. Önemli olan, yasak olanla mübah olanı birbirine karıştırmadan, tereddüde düşmeden ibadeti sürdürebilmektir. Bu ayrımı iyi bilmek, umre boyunca gereksiz vesvese ve endişeyi ortadan kaldırır.
Koku, Avlanma ve Kesici Aletler Konusunda Hatırlatma
Mübah olan şeyleri sayarken, ihramlının kaçınması gereken temel yasakları da hatırda tutmak gerekir. İhramlı; güzel koku sürünmez, dikişli erkek elbisesi giymez, tırnak kesmez, saç ve vücut kıllarını almaz ve kara av hayvanını avlamaz. Yukarıda sayılan mübah uygulamalar bu temel yasaklarla çelişmez; aksine onların sınırlarını netleştirir. Örneğin serinlemek için yıkanmak serbesttir, fakat bu sırada kokulu sabun kullanmaktan kaçınılır. Yasak ve mübahın birlikte değerlendirilmesi, ibadetin sıhhati açısından büyük önem taşır.
Önemli Notlar
- Zararlı hayvanları öldürme ruhsatı, ancak onların saldırması hâlinde geçerlidir.
- Gölgelenme, gölgeliğin başa değmemesi şartıyla serbesttir.
- Kadının yüzünü örtme yasağı, yabancı erkek görme durumunda başörtüsünü sarkıtmaya engel değildir.
İhram, bir kısıtlama değil; kulun Rabbine yönelişini simgeleyen bir teslimiyet hâlidir. Bu ince meseleleri önceden öğrenmek, umre boyunca tereddütsüz hareket etmenizi sağlar. Sürecin tamamına dair pratik bilgiler için umre rehberi sayfamızdan, dua ve zikir metinleri için dualar ve ibadetler sayfamızdan faydalanabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
İhramlıyken yıkanmak yasak mı? Hayır; serinlemek için gusletmek serbesttir. Yalnızca güzel koku sürünmemeye dikkat edilir.
İhramlı saat ve gözlük takabilir mi? Evet; kol saati, güneş gözlüğü ve numaralı gözlük kullanmakta sakınca yoktur.
Kadın ihramda ne giyer? Kadın dilediği mübah elbiseyi giyebilir; sadece peçe, yüz örtüsü ve eldiven giymez.
İhramlı gölgede durabilir mi? Evet; şemsiye, çadır, araç tavanı veya ağaç gibi başa bitişik olmayan gölgeliklerin altında durmakta sakınca yoktur.
Peştemali iple bağlamak ihramı bozar mı? Hayır; peştemale düğüm atmak veya kemer ile tutturmak caizdir, çünkü bunu yasaklayan bir delil yoktur.
Umre Yolculuğunuz İçin
İhramın inceliklerini önceden bilmek, ibadeti gönül rahatlığıyla yaşamanın anahtarıdır. Eltaf Turizm olarak TÜRSAB belgeli programlarımızda deneyimli rehberlerimiz ihram, mikat ve menasik konularında sizi baştan sona bilgilendirir. Konforlu ve güvenli bir yolculuk için umre turları sayfamızı inceleyebilir, bütçenize uygun paketi seçmek için umre fiyatları sayfamızdaki güncel seçeneklere göz atabilirsiniz.
Hac ve umre ibadetlerinin usûl ve güncel uygulamalarına dair resmî bilgilere T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı Hac ve Umre sayfasından ulaşabilirsiniz.
