Safa ile Merve Arasında Say Yapmak
Tavafın ardından umrenin ikinci temel ibadeti başlar: Safa ile Merve arasında sa'y. Umre yolcularının merak ettiği safa ile merve arasında sa'y nasıl yapılır sorusunun cevabı, Hz. Hâcer'in su ararken bu iki tepe arasında koşuşunu anmak ve Allah'ın nişanlarına saygı göstermektir. Bu rehberde sa'yın başlangıcından bitişine kadar okunan duaları, koşulacak yerleri ve tıraş/kısaltma ile ihramdan çıkışı sahih rivayetler ışığında adım adım ele alıyoruz.
Sa'ya Safa Tepesinden Başlamak
Tavaf tamamlandıktan sonra sa'y yerine çıkılır ve Safa'ya doğru yönelinir. Safa'ya yaklaşırken şu ayet okunur: "Şüphe yok ki Safa ile Merve Allah'ın koyduğu nişanlardandır. Her kim Beytullah'ı hacceder veya umre yaparsa onları tavaf etmesinde bir günah yoktur. Kim gönüllü bir hayır işlerse şüphesiz Allah kabul eder ve hakkıyla bilir" (Bakara 158). Ardından "Ebdeü bimâ bedeallâhü bih / Allah'ın başladığı ile ben de başlarım" denir.
Sonra Beyt görününceye kadar Safa tepesine çıkılır, kıbleye yönelilir, Allah tevhid ve tekbir edilir, O'na hamd edilir (Nesâî, İbn Mâce) ve şöyle denir: "Allâhu ekber, Allâhu ekber, Allâhu ekber. Lâ ilâhe illallâhü vahdehû lâ şerîke leh. Lehü'l-mülkü ve lehü'l-hamdü yuhyî ve yumît ve hüve alâ külli şey'in kadîr. Lâ ilâhe illallâhü vahdeh; enceze va'dehû ve nasara abdehû ve hezeme'l-ahzâbe vahdeh." Bu zikir ve dua üç defa tekrarlanır, arasında dünya ve ahiret hayrı için dua edilir (Ebû Dâvûd).
Safa ile Merve Arasında Yürüyüş
Sa'yın yürüyüş düzeni şöyledir:
- Safa'dan inilir ve Merve'ye doğru yürünür.
- Birinci yeşil direğe ulaşınca erkek, koşabiliyorsa hızlıca koşar; ancak kimseye rahatsızlık vermez.
- İkinci yeşil direğe ulaşınca normal yürüyüşe geçer ve Merve'ye varıncaya kadar böyle yürür.
- Merve'ye çıkar, kıbleye yönelir, ellerini kaldırarak dua eder ve Safa'da yaptıklarının benzerini yapar.
Safa'dan Merve'ye gidiş bir şavt, Merve'den Safa'ya dönüş bir şavttır. Yani gidip gelmek iki şavttır, tek şavt değildir; bazı hacı ve umreciler burayı karıştırır. Sa'y, Safa'dan başlayıp Merve'de bitmek üzere yedi şavtta tamamlanır. Sa'y esnasında okunabilecek dua örneklerini sa'y duaları yazımızda topluca bulabilirsiniz.
Sa'y Sırasında Okunan Dualar ve Temizlik
Sa'y yaparken kişi dilediği zikir ve duaları çokça yapar. Sa'y sırasında "Rabbiğfir verham inneke ente'l-eazzü'l-ekram / Rabbim, mağfiret ve merhamet buyur; şüphesiz sen en aziz ve en kerîm olansın" demek güzeldir; çünkü bu dua İbn Ömer ve Abdullah b. Mes'ûd'dan sabittir (Beyhakî, Taberânî).
Sa'yda hadesten ve pisliklerden temiz olmak müstehaptır, şart değildir; abdestsiz yapılan sa'y da yeterlidir. Aynı durum kadın için de geçerlidir: Tavaftan sonra âdet ya da lohusa olursa sa'yını yapar ve bu sa'y ona yeterlidir, çünkü taharet sa'yda şart değil müstehaptır.
Sa'ydan Sonra Tıraş ve Kısaltma
Safa'dan başlayıp Merve'de yedi şavtını tamamlayan kişi, umre ya da temettu haccı yapan bir erkekse başını tıraş eder; kadın ise her örgüsünden parmak ucu kadar kısaltır. Kadın için sadece kısaltmak meşrudur ve parmak ucu miktarından fazlası kesilmez.
- Hac zamanı yakınsa erkek için saçı kısaltmak daha faziletlidir; böylece hacda kalan bölümü tıraş eder.
- Saç kısaltılırken başın her tarafından kısaltmak gerekir; bir kısmını kısaltmak veya bir kısmını kesmek yeterli olmaz.
- Resûlullah sav saçını tıraş edenlere üç defa, kısaltanlara ise bir defa rahmet duası etmiştir (Buhârî, Müslim).
Bu hususlar yapıldıktan sonra ihramlının umresi tamamlanır ve ihram sebebiyle haram olan her şey artık helâl olur. İhram yasaklarının neler olduğunu hatırlamak için ihram yasakları sayfamıza; tavafın nasıl yapıldığını görmek için Beytullah'ı tavaf etmek yazımıza göz atabilirsiniz.
Kıran, İfrad ve Kadına Özel Durumlar
Kıran ya da ifrad haccı yapan ve Harem dışından hediye kurbanlığı getiren kimse, birinci tehallülden sonra hac ve umrede ihramdan çıkıncaya kadar ihramlı kalmaya devam eder. Beraberinde hediye kurbanı yoksa onun için efdal olan, umre yapıp temettu haccı yapanın yaptıklarını yapmasıdır. Umre için ihrama girip Beyt'i tavaf etmeden önce âdet ya da lohusa olan kadın, temizlenene kadar Beyt'i tavaf etmez; hacıların yaptığını yapar. Temizlenince Beyt'i bir kez tavaf eder ve Safa ile Merve arasında sa'y yapar. Umre sürecinin bütününü kavramak için umre rehberi sayfamız kapsamlı bir kaynaktır.
Sa'yın Manevi Arka Planı
Safa ile Merve arasında sa'y, Hz. İbrâhim'in eşi Hz. Hâcer'in, oğlu İsmâil'e su ararken bu iki tepe arasında yedi kez koşuşunun anısını canlandırır. Bir annenin çaresizlik içinde, ancak Allah'a olan tam tevekkülüyle gösterdiği bu gayret, sonunda zemzem suyunun fışkırmasıyla mükâfatlandırılmıştır. Sa'y yapan her mümin, bu tarihi hatırlayarak hem sabrı hem de Allah'a teslimiyeti yeniden yaşar. Bu yönüyle sa'y; yalnızca bedeni bir hareket değil, tevekkül ve gayretin bir arada bulunması gerektiğini hatırlatan derin bir ibadettir. Bu manevi arka planı bilerek yapılan sa'y, çok daha anlamlı ve huşû dolu olur.
Sıkça Sorulan Sorular
Sa'y kaç şavttır? Sa'y yedi şavttır; Safa'dan başlar, Merve'de biter. Gidiş bir, dönüş bir şavt sayılır.
Abdestsiz sa'y olur mu? Olur. Sa'yda temizlik müstehaptır, şart değildir; âdetli kadın da sa'yını yapabilir.
Sa'ydan sonra ne yapılır? Erkek saçını tıraş eder ya da kısaltır, kadın parmak ucu kadar kısaltır; böylece umre tamamlanır ve ihramdan çıkılır.
Umre Yolculuğunuz İçin
Safa ile Merve arasında sa'yın adaplarını önceden öğrenmek, bu anlamlı ibadeti gönül huzuruyla yaşamanızı sağlar. Eltaf Turizm olarak TÜRSAB belgeli programlarımızda deneyimli rehberlerimiz tavaf, sa'y ve tıraş dâhil tüm menasiki sizinle birlikte adım adım uygular. Uygun tarih ve konfor seçenekleri için umre turları sayfamızı inceleyebilir, bütçenize en uygun paketi belirlemek için umre fiyatları sayfamızdaki güncel fiyatlara ulaşabilirsiniz.
Hac ve umre ibadetlerinin usûl ve güncel uygulamalarına dair resmî bilgilere T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı Hac ve Umre sayfasından ulaşabilirsiniz.
