Gün Gün Resulullah (sav)'in Haccı

için yeterli olur. Dilerse de ara mikatlardan ihrama girip bir umre yapabilir. Bir Müslüman, sadece umre yapmakta ise şimdiye kadar anlattıklarımız kendisi için yeterli olacaktır.

Eğer hac yapacak ise ilk adım olan umreyi öğremiş olacaktır. Bundan sonra Hac kısımlarını kısaca zikrederek, Resulullah sav’in haccını özet olarak gün gün aktarıp günümüzde Haccın yapılışı konusunu işleyeceğiz.

GÜN GÜN RESULULLAH SAV’İN HACCI

Hicretin onuncu senesi 24 Zilkade cuma günü Resulullah sav cuma hutbesinde haccın mahiyetini, manasını, önemini ve nasıl yapılacağını anlatmış ve son sözü şu olmuştu: “Bizimle beraber hac ca gelmek isteyenler hazırlıklarını yapsınlar, yarın öğle namazında Zülhuleyfe’de beni beklesinler.’’ (Müslim) 25 Zilkade cumartesi Resulullah sav gusül abdestini almış, saçlarını yağlamış, güzel koku sürünmüş öğle namazını Mescid-i Nebevide kılmış ve ihramını yanına alarak Zülhuleyfe’ye gelmişti. Zülhuleyfe Mekke’ye 450 Medine’ye 11 km. uzaklıkta olan mikat alanıdır. Resulullah sav ashabı ile Zülhuleyfe’de ikindi namazını seferi olarak iki rekat şeklinde kıldılar.

Ardında hac fıkhı, ihram yasakları ile ilgili bilgiler veren Resulullah sav sahabenin toplanması için o geceyi orada geçereceğini bildirir. Dolayısıyla akşam ve yatsı na mazlarını da seferi olarak eda eder. 26 Zilkade pazar sabah namazını eda ettikten sonra biraz dinlenen Resulullah sav gusül abdesti aldıktan sonra ihram kıyafeti olan rida ve izarını giyer. Kurbanlık develerinden birinin kulağına bir çizik atarak onu nişanlar ve Kasva adlı devesine binerek telbiyelerle yola koyulur.

Sahabesine şöyle buyurur: “Cebrail geldi ve bana; ‘ümmetine söyle telbiye anında seslerini yükseltsinler. Çünkü bu haccın alametlerindendir.’ dedi.’’ (Tirmizi, İbni Mace) Yine şöyle buyurdu: “Siz telbiye getirdiğinizde yanınızda ne varsa, taş, ağaç, toprak, kuş hepsi sizinle beraber telbiye getirir.’’ bunu duyan sahabeler şevkle ve yüksek sesle telbiye getirerek yollarına devam ettiler. Beyda yolundan Melel’e sonra Seyyale tepesine ulaştılar.

Na maz hariç yolda hiç durmadılar ve kırk km’den fazla yol kat ettiler. Akşam namazı vakti girdiğinden Resulullah sav konaklama emri verdi ve orada namazlar eda edildikten sonra yemek yendi biraz dinlendiler ve yola devam ettiler. 27 Zilkade pazartesi sabah namazını yolun 71. kilometresinde Irku Zaybe denen yerde kıldılar. Oradan üç km ötede bulunan Ravha’da konakladılar.

Daha sonra yola koyulup Munsaraf adlı yere geldiler ve burada konakladılar. Burada ikindi, akşam ve yatsı namazlarını seferi olarak eda ettiler. 28 Zilkade salı günü Ruveyse’den geçip Üsaye mıntıkasına va rıp orada konakladılar. Yolun 110 km’sini kat etmişlerdi ve burada sabah namazını eda ederek Arc mevkisine varana kadar yol aldılar.

Burada biraz dinlendikten sonra Lahyey Cemel adlı yere kadar gittiler. Baş ağrısı sebebiyle Resulullah sav burada ihramlı iken başından hacamat yaptırır. (Muvatta) 29 Zilkade çarşamba Sukya adlı yere varılır. Burada konaklama yapılırken akşam Zilhicce hilali görülür. 1 Zilhicce/27 şubat 632 perşembe günü Ebva’ya ulaşıldı.

Burası Resulullah sav için özel bir yerdi. Çünkü annesi Amine burada medfundu ve bu yolculuğunda onun kabrini ziyaret edemeyekti. Sa’d bin Cessame ra Resulullah sav için bir hayvanı avlamış ve Resulullah sav’e ikram etmişti ancak Resulullah sav ondan yemedi ve şöyle buyurdu: “Siz avlamadıkça ya da özel olarak sizin için avlanılmadıkça kara avı ihramlı iken size helal kılındı.’’ (Tirmizi) Ravha’da normal yapılan bir av Resulullah sav’e ikram edilince ondan yemiş ve asha bına yedirmişti.

Çünkü o av burada olduğu gibi özel olarak Resulullah sav için avlanılmamıştı. 2 Zilhicce Cuma günü sabah Ezrak vadisine ulaştılar. Resulullah sav Ezrak vadisinden Hz.Musa ve Hz. Yunus as’ın da hacca gider ken geçtiklerinin haberini vermiş.

Sonra Erşa yokuşuna, oradan Erak tepesine oradan da Mekke’ye 187 km. mesafede bulunan Cuhfe’ye ulaştı. Cuhfe, Şam ve Mısır ahalisinin mikat alanıdır. Resulullah sav bir müddet burada dinlendi, namaz kıldı ve yoluna devam etti. 3 Zilhicce cumartesi Resulullah sav Medine’ye hicret ederken geçtiği Kudeyd vadisine ulaştı.

Aynı zamanda orası Süraka bin Ma lik ile yaşadığı bir hatırasının gerçekleştiği yerdi. Mekke’ye 120 km. uzaklıkta olan bu yerde Resulullah sav dinlendi, namaz kıldı ve kur banlıklarını buradan satın aldı. (Tirmizi) 4 Zilhicce pazar günü Resulullah sav’in peygamberler vadisi dediği Usfan’a ulaştı. Usfan, Resulullah sav’in hayatında adı çokça duyulan bir yerdir.

Mekke’ye yaklaşık 80 km uzaklıktadır. Resulullah sav bu hac yolculuğunda buradan geçerken şöyle buyurmuştur: “Altlarında aba, üstlerinde alacalı kumaş oldukları halde Hud ve Salih, yularlı hurma lifinden örülmüş, iki kızıl deve ile birlikte Beyt-i Atik’i haccetmek üzere telbiye getirerek buradan geçmişlerdi.’’ (Müsned) Daha sonra Resulullah sav Mekke’ye 65 km mesafede olan Gamim’e gelip orada konakladı. 5 Zilhicce pazartesi Resulullah sav Mekke fethinde ordusunu konaklattığı Merruzehran’a ulaştı. Mekke’ye 28 km uzaklıkta bir yerdi.

Akşama kadar burada konakladıktan sonra yola çıktı ve Mekke’ye 12 km kalan Serif bölgesine yetişti. Burası kaza umresinin yapıldığı yıl Meymune validemiz ra ile Resulullah sav’in dünya evine girdikleri yerdi. O evliliğinin üzerinde 49 yıl geçtikten sonra Mekke’de hastalanan Meymune validemiz, Resulullah sav evlendikleri bu mekana gelmiş ve orada vefat etmiştir.

Meymune validemiz ra’nin kabri halen burada bulunuyor. Serif’te konakladıkları esnada Resulullah sav hz. Aişe ra’nin ağladığını görür.

Ağlama sebebini sorunca hz. Aişe ra “Ya Resulal lah! Gördün mü başıma geleni, seninla hacca geliyorum ama hastalandım; şimdi her şeyden mahrum kalacağım’’ dedi.

Resulullah sav tebessüm etti; Aişe validemizi teskin ettikten sonra şöyle buyurdu: “Ey Aişe! Bu Allah’ın Adem’in kızlarına yazdığı bir kaderdir. Sen hacıların yaptığı tüm işleri yap, sadece temizlenene kadar Beyt-i ta vaf etme!’’ (Müslim) Resulullah sav Serif’ten Zi Tuva’ya vardı ve geceyi Seniyyeteyn’de geçirdi. 6 Zilhicce salı Resulullah sav sabah namazını Zi Tuva’da kıldı.

Sabah gusül abdestini aldı ve günümüzde Ma’la bölgesinden Mekke’ye girdi. Resulullah sav orada haccın üç kısmı hakkında fıkhî bilgiler verdi. Bu bilgileri verirken bir taraftan da Ka’be’ye doğru yürüyordu.

Tavaf ve Sa’yını bitirdi ancak ihramdan çıkmadı. Çünkü Kıran haccına niyet etmişti. Daha sonra ihramlı bir halde Cennet’ül Mualla’nın bulunduğu yer olan Hacun denen mıntıkaya geldi ve burada konakladı. 7 Zilhicce çarşamba gününü Resulullah sav Hacun’da geçirdi.

Namazlarını da orada eda etti. Ka’be’ye çok yakın olmasına rağmen, Haccının farz olan ibadetlerini yerine getirsin diye namazlarını bulunduğu yerde kılarak Ka’be’ye gitmedi. 8 Zilhicce perşembe günü Terviye günüdür. Resulullah sav ashabı ile Hacun’da sabah namazını eda ettiler.

Namazdan sonra ashabına hac için ihrama girip niyet etmelerini ve emretti ve Mina’ya doğru yola çıktı. Mescid-i Hayf’ın olduğu yere gelip konakladı. Meşhur veda hutbesinin bir bölümünü burada irad etti.

Mina’da öğle, ikindi, akşam ve yatsı namazlarını kasr/kısaltarak cemaate kıldırdı ve geceyi orada geçirdi. 9 Zilhicce Cuma ve aynı zamanda Arefe gününde sabah namazını Mina’da kıldıktan sonra Arafat’a doğru yola çıktı. Resulullah sav Arafat’a varmadan önce ashabı Nemire denilen bölgede onun için bir çadır kurmuşlardı. Resulullah sav çadıra kuşluk vakti ulaştı.

Burada insanlara hitap etti. Öğlen vakti olunca; öğle ve ikindi namazlarını cem ve kasr yaparak kıldırdı ve kızıl bir devenin üzerinde yeniden insanlara hitap etti. Sonra Cebelür Rahme’nin yanına gidip vakfe duasını yaptı.

Akşam vakti olunca namaz kılmadan Müzdelife’ye doğru yola çıktı. Müzdelife’ye varınca; günümüzde Meşa’ril Haram mescidinin olduğu yerde konakladı; önce akşam ile yatsı namazlarını cem ve kasr şeklinde eda etti. Sonra istirahata çekildi.

Sabah namazını ilk vaktinde eda ettikten sonra Meş’aril Haram mescidinin karşısında bulunan Kudah tepesine çıkıp vakfesini orada yaptı. Vakfesini sabah aydınlığına kadar uzattı. Sabahın ilk ışıklarıyla beraber ashabı ile Mina’ya doğru tekbir ve telbiyelerle harekete koyuldular. 10 Zilhicce cumartesi sabahı Resulullah sav Mina’da Akabe cemresi/büyük şeytana yedi taş attı.

Diğer iki cemrenin/şeytan sembollerinin arasında durarak insanlara bazı hakikatleri anlattı. Sonra kurbanlarını kesmek için kurban kesim yerine gitti. Resulullah sav Zül huleyfe’de bir kurbanlık deve kendisi için işaretlemişti.

Ancak Mekke’ye 120 km mesafedeki Kudeyd vadisine gelince buradan da kurban devesi satın al mıştı. Resulullah sav altmış üç deveyi kendisi kesti kalanı hz. Ali ra’a kestirdi.

Her kurbandan bir parça alıp bir kazana koyarak pişirttikten sonra hem kendisi yedi hem de ashabına ikram etti. Biraz istirahat ettikten sonra Resulullah sav berberi olan Ma’mer bin Abdullah Nadle’yi çağırdı. Ma’mer, elinde ustura olduğu halde sevinçle gelince Resulullah sav latife yollu ona; “başı ve kulakları sana emanet ettik ey Ma’mer’’ dedi.

Ma’mer: “Bu Allah’ın bana büyük bir lütfudur’’ deyip, Resulullah sav’in mübarek saçlarını tıraş etti. Traş olduktan sonra artık ihramdan çıkmış oldu. O anda insanlara bir hutbe daha irad etti ve o meşhur sözünü orada söyledi: “Ey insanlar!

Belki bu haccımdan sonra bir daha sizlerle görüşemeyebilirim, hac edemeyebilirim. Bundan dolayı hac ibadetlerinizi, hac görevlerinizi benden alın; ben nasıl yaptıysam siz de öyle yapın.’’ (Müslim, Ebu Davud) Daha sonra Haccın tavafını yapmak için Resulullah sav Ka’be’ye gitti. Tavafını ardından sa’yını yaptı ve devesini yüksekçe bir yere çıkararak; insanların hepsinin kendisini görüp soru sormaları için bekledi.

İnsanlar bir çok soru sordular, Resulullah sav de onlara cevap verdi. Sonra Zemzem kuyusunun başına gitti, o kuyudan su içti ve tekrar Mina’ya döndü ve orada kaldı. 11 Zilhicce pazar günü öğle vaktine kadar Resulullah sav çadırında istirahat etti. Öğle namazını eda ettikten sonra yürüyerek şeytan taşlama mahalline geldi.

Küçük, orta ve büyük şeytana yedişer taştan toplam yirmibir taş attı. Küçük ve orta şeytana taş attıktan sonra bir kenara çekilip uzunca dua etti. Büyük şeytana taş attıktan sonra dua etmeden Mina’daki çadırına döndü.

O gün Resulullah sav halka uzun bir hutbe verdi ve Mina’da kaldı. 12 Zilhicce pazartesi günü Resulullah sav şeytan taşlama mahalline gelerek üçüne yedişer taştan toplam yirmibir taş atıp Mina’daki çadırına döndü. Gelirken ashabına: “Biz yarın inşaallah Kinaneoğulları’nın semtine gideceğiz...’’ diyordu. (Buhari) Yani artık bayramın dördüncü günü Mina’da kalmayacağını haber vermişti. 13 Zilhicce salı günü öğle namazını kılmadan Mina’dan Kinane oğulları mahallesine geldi. Burası Mekke’nin üst taraflarında idi.

Burada kendisi için hazırlanan çadırda konakladı ve öğle, ikindi, akşam ve yatsı namazlarını eda etti. Gece vakti bineği ile Ka’be’ye doğru hareket etti. O gece Aişe validemiz de hayızdan temizlenmişti.

Re sulullah sav’e ne yapacağını sorduğunda; Resulullah sav onu kardeşi Abdurrahman ile Ka’be’ye en yakın mikat yeri olan Ten’im’e gönderdi. Orada niyetlenip ihrama girmesi gerektiğini, sonra gelip tavaf yapmasını anlattı. Aişe validemiz de bunu yaptı ve bunun anısına oradaki mescide Aişe mescidi denmeye başladı. 14 Zilhicce çarşamba günü Resulullah sav sabah namazını Ka’be’de kıldı.

Tur suresini sabah namazında okumuştu. Sonra veda tavafını yaptı. Sonra insanlara şunu emretti: “Kim Ka’be’yi hac ya da umre için ziyaret ederse son yapacağı iş Ka’be’de veda tavafı ol sun.’’ (Müslim) Tavafını bitirdikten sonra Mültezem’e vücudunu yapıştırarak uzun uzun dua etti.

Daha sonra da Ka’be ile vedalaşarak yola çıktı. O gün akşam vakti Zi Tuva’ya vardı ve orada geceledi. 15 Zihicce perşembe günü Resulullah sav bir önceki gece gibi bu geceyi de Zi Tuva’da geçirdi. Geliş yolunda da uğradığı bir mekandı burası.

Abdullah bin Ömer ra’ın rivayetiyle Resulullah sav Mekke’ye her gelişinde ve dönüşünde burada konaklardı. (Buhari) 16 Zilhicce cuma sabahı Resulullah sav Zi Tuva’dan hareket etti. Kaynaklarda kesin bir bilgi olmasa da büyük ihtimalle geliş güzergahını takip ederek yoluna devam etti. 17 Zilhicce cumartesi günü, geliş yolunda kurbanlık develerini aldığı Kudeyd vadisine ulaştı ve orada konakladı. 18 Zilhicce pazar günü Resulullah sav yoluna devam ederken, konaklamaya pek de elverişli olmayan Gadir-i Hum denen mevkide konakladı. Burası Cuhfe’ye dört km uzaklıkta, sık sık yağan yağmurlar sebebiyle de sazlık ve bataklık haline gelmiş bir yerdi.

Resulullah sav burada konaklayınca Ehli Beyt’in önemi ve hz. Ali ra’ı konumu ve değeri konusunda bir konuşma yaptı. İslam tarihinde gerek Sünni, gerek Şii kaynaklarda fazlaca yer alan bu olayın özeti şöyledir: Resulullah sav hz.

Ali ra’ı bir gurup sahabi ile Yemen’e gönderdi. Bu birlik Yemen’den dönerken, hz. Ali ra veda haccında Resulullah sav’in yanında olmak için askerlerinin başına birini komutan olarak bırakarak Mekke’ye geldi.

Komutan olarak atanan bu kişi Yemen’den alınan zekatlık kumaşlardan bir miktarını gurup içinde olan sahabilere dağıttı. Hac bitince hz. Ali ra arkadaşlarına yaklaşırken, onların zekatlık kumaşları giydiklerini fark etti.

Bu konuda oldukça hassas olan hz. Ali ra , onlara çok sert bir tepki gösterdi. Hepsinin üzerinden o elbiseleri çıkarttırdı.

Bu sözler üzerine guruptan bazıları da hz. Ali ra hakkında ileri geri konuşmaya başladılar. Olay Resulullah sav’e intikal edince, Gadir-i Hum denen mevkide konaklayıp, o meşhur konuşmasını yaptı ve sonra yoluna devam etti. 19 Zilhicce pazartesi günü Cuhfe’ye oradan da Ebva’ya ulaştı. 20 Zilhicce salı günü Sukya’ya ulaştı.

Orada konakladı ve saba hın erken saatlerinde de yola koyuldu. 21 Zilhicce çarşamba günü Resulullah sav Ravha’da bir gurup Müslümanla karşılaştı ve onlarla tanışıp sohbet etti. Orada bir müddet konakladıktan sonra yoluna devam etti. Gecenin ilerleyen vakitlerinde Zülhuleyfe’ye vardı.

Orası Medine’ye çok yakın olmasına rağmen gece şehre girmeyi hoş karşılamayan Resulullah sav orada konakladı ve sabahın erken saatlerinde Medine’ye doğru hareket etti. 22 Zilhicce/19 mart 632 perşembe günü Resulullah sav sabahın erken saatlerinde binlerce ashabı ile birlikte, tekbirler getirerek büyük bir coşku ile Medine’ye girdi. Devesini Mescidin önünde çöktürdü, sünneti olduğu üzere önce mescide gidip iki rekat şükür namazı kıldı, sonra da evine çekildi. (Ebu Davud) Böylece Resulullah sav’in 28 gün süren hac yolculuğu tamam lanmış oldu. Resulullah sav’in bu hac yolculuğundan geriye yüzler ce hatıra ve haccın nasıl yapılacağına dair hükümler kaldı.

Bu hac